ΚΕΙΜΕΝΟ: Σοφοκλέους, Αντιγόνη στ. 49-68

Ἰσμήνη

οἴμοι. φρόνησον, ὦ κασιγνήτη, πατὴρ

ὡς νῷν ἀπεχθὴς δυσκλεής τ᾽ ἀπώλετο,                  50

πρὸς αὐτοφώρων ἀμπλακημάτων διπλᾶς

ὄψεις ἀράξας αὐτὸς αὐτουργῷ χερί.

ἔπειτα μήτηρ καὶ γυνή, διπλοῦν ἔπος,

πλεκταῖσιν ἀρτάναισι λωβᾶται βίον·

τρίτον δ᾽ ἀδελφὼ δύο μίαν καθ᾽ ἡμέραν                55

αὐτοκτονοῦντε τὼ ταλαιπώρω μόρον

κοινὸν κατειργάσαντ᾽ ἐπαλλήλοιν χεροῖν.

νῦν δ᾽ αὖ μόνα δὴ νὼ λελειμμένα σκόπει

ὅσῳ κάκιστ᾽ ὀλούμεθ᾽, εἰ νόμου βίᾳ

ψῆφον τυράννων ἢ κράτη παρέξιμεν.                    60

ἀλλ᾽ ἐννοεῖν χρὴ τοῦτο μὲν γυναῖχ᾽ ὅτι

ἔφυμεν, ὡς πρὸς ἄνδρας οὐ μαχουμένα.

ἔπειτα δ᾽ οὕνεκ᾽ ἀρχόμεσθ᾽ ἐκ κρεισσόνων,

καὶ ταῦτ᾽ ἀκούειν κἄτι τῶνδ᾽ ἀλγίονα.

ἐγὼ μὲν οὖν αἰτοῦσα τοὺς ὑπὸ χθονὸς                    65

ξύγγνοιαν ἴσχειν, ὡς βιάζομαι τάδε,

τοῖς ἐν τέλει βεβῶσι πείσομαι· τὸ γὰρ

περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει νοῦν οὐδένα.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το απόσπασμα: «οἴμοι. φρόνησον ... κράτη παρέξιμεν».

                                                                                                Μονάδες 30

Β. Να γράψετε τις απαντήσεις των παρακάτω ερωτήσεων:

1. Για ποιους λόγους η Ισμήνη απαριθμεί τις συμφορές της οικογένειάς της;  

Μονάδες 10

2. Να χαρακτηρίσετε την Ισμήνη από την τοποθέτησή της σε όλο το απόσπασμα που σας δόθηκε.

Μονάδες 10

3. Στο παρακάτω μεταφρασμένο απόσπασμα από την πάροδο ο Χορός διερωτάται για την πρόσκλησή του από τον Κρέοντα. Μπορείτε εσείς να υποθέσετε ποιος είναι ο λόγος της πρόσκλησής του;  

Τώρα πια η Νίκη μας ήρθε μεγαλόχαρη,

αντίδωρο στη Θήβα που αρματώθηκε

και στο νωπό τον πόλεμο ρίξαμε λησμονιά.

Στους ναούς των θεών να χυθούμε

κι ίσαμε το ξημέρωμα να στήσουμε χορό,

και πρώτος πρώτος το χορό να σέρνει

ο Βάκχος, που σειέται και λυγιέσαι, Θήβα.

(Έρχεται ο Κρέοντας από το παλάτι, συνοδευόμενος από φρουρούς)

Αλλά να, ο Κρέοντας του Μενοικέα μπαίνει,

βασιλέας της χώρας νεόκοπος,

φορτωμένος νωπές θεϊκές συγκυρίες.

Πού τάχα το μυαλό του πελάγωσε

και κάλεσε τους γέροντες

στέλνοντας προσταγή κοινή

για τούτη τη συνάθροιση;

Μονάδες 10

4. Ποια ήταν η συμβολή του Θέσπιδος, του Χοιρίλου, του Πρατίνα και του Φρύνιχου στην εξέλιξη του δράματος;

Μονάδες 10

5. Να γράψετε ένα ομόρριζο (απλό ή σύνθετο, της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας) για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

πλεκταῖσιν, λελειμμένα, ἔφυμεν, χθονὸς, ἴσχειν

Μονάδες 10

6. α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται.

ἀπεχθὴς: γενική ενικού του ίδιου γένους

ὄψεις: δοτική του ίδιου αριθμού

μόρον: δοτική του ίδιου αριθμού

ἡμέραν: δοτική πληθυντικού

χεροῖν: δοτική πληθυντικού

Μονάδες 5

6. β. ἀπώλετο: Να γράψετε το β΄ ενικό πρόσωπο σε όλες τις εγκλίσεις του ίδιου χρόνου.

σκόπει: Να γράψετε την οριστική και προστακτική του ίδιου χρόνου και στην ίδια φωνή.

Μονάδες 5

7. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

πρὸς ἀμπλακημάτων, ἀράξας, ἀρτάναισι, κάκιστ᾽, τυράννων

Μονάδες 10

Κούζας Ιωάννης