1. ΚΕΙΜΕΝΟ:
Το πρόβλημα του ελευθέρου χρόνου και η επίλυσή του
[…] Υπολογίζεται ότι η καλπάζουσα τεχνική πρόοδος με τη βοήθεια της «κυβερνητικής» δεν θ’ αργήσει να επιτρέψει στις ευημερούσες χώρες την καθιέρωση των 40 ωρών εργασίας την εβδομάδα (με δυο ολόκληρες ημέρες ανάπαυσης), και σε λίγο των 32 ωρών (με τρεις ολόκληρες ημέρες ανάπαυσης) για όλους ανεξαίρετα τους εργαζόμενους. Αντί όμως να εορτάσουν το γεγονός, οι κοινωνιολόγοι μας τρέμουν για τις συνέπειες που μπορεί να έχει, στην ατομική και στη συλλογική ζωή, ένας τόσος μάκρος χρόνος αργίας. Πώς θα τον χρησιμοποιήσει άραγε ο άνθρωπος του μέλλοντος; Τι θα κάνει; Θα κοιμάται περισσότερο; θα γυμνάζεται περισσότερο; θα διασκεδάζει περισσότερο; Και πώς θα διασκεδάζει; Θα πίνει και θα χαρτοπαίζει, θα χορεύει και θα ακολασταίνει τις μακρές ώρες του Σαββάτου; ΄Η θα τρέχει ξέφρενος με το αυτοκίνητό του σε δάση και βουνά, δήθεν για περίπατο, αλλά πραγματικά για να γυρίσει στο σπίτι του τσακισμένος από την κούραση και να βρει αμέσως τον ύπνο που θα έχει αρχίσει να του γίνεται δύσκολος; Τότε όμως μήπως θα είναι συμφερώτερο, και για τον ίδιο και τον πολιτισμό της χώρας του, να μη μένει καθόλου αργός παρά να εργάζεται και τις έξι μέρες της εβδομάδας αναπαυόμενος μονό την έβδομη κατά το παράδειγμα του Υψίστου;
Τη λύση, κατά τη γνώμη μου, θα δώσει στο πρόβλημα μονό η μεγαλύτερη μόρφωση του λαού σε συνδυασμό με τη δικαιότερη οργάνωση της κοινωνίας. Εάν μορφωθεί αληθινά ο άνθρωπος θα φωτιστεί το πνεύμα και θα λεπτυνθεί η ευαισθησία του, και έτσι θα αποκτήσει μέτρα αυστηρότερα για να κρίνει και τους άλλους και τον εαυτό του. και εάν οργανωθεί με δικαιοσύνη η κοινωνία οπού ζει, θα σεβαστεί και θα τιμήσει και τους άλλους και τον εαυτό του. Τότε δεν θα έχομε λόγο ν’ ανησυχήσομε για το πως θα διαθέσει το χρόνο της αργίας του, όσο μακρός κι’ αν είναι ̇ ας τον αφήσομε ελεύθερο και εκείνος ασφαλώς θα τον καλύψει με ευχαρίστηση και σωφροσύνη. Εάν όμως μείνει άξεστος και αγροίκος, εκτεθειμένος στην πλεονεξία και στην περιφρόνηση εκείνων που θα τον κυβερνούν με τους ψυχρούς ηλεκτρονικούς εγκεφάλους των, η μακρά ανάπαυση με τις ευκαιρίες που θα του προσφέρει, θα τον εκβαρβαρώσει, και θα γίνει δυστυχέστερος βυθίζοντας μαζί του στην εξαθλίωση και όλους τους άλλους.
Ε.Π. Παπανούτσος «Πρακτική Φιλοσοφία»
2. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο σε 80 περίπου λέξεις.
(Μονάδες 20)
Β. 1. «Εάν μορφωθεί αληθινά ο άνθρωπος ... θα τιμήσει και τους άλλους και τον εαυτό του». Να σχολιάστε σε μια παράγραφο περίπου 80 λέξεων το επιχείρημα του συγγραφέα.
(Μονάδες 10)
Β. 2. Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη της δεύτερης παραγράφου του κειμένου.
(Μονάδες 5)
Γ. 1. Να γράψετε από ένα συνώνυμο για τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
βοήθεια, ανάπαυσης, διασκεδάζει, γυρίσει, γνώμη.
( Μονάδες 10)
Γ. 2. Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνταξης στην παρακάτω φράση και να τη μετατρέψετε στο αντίθετο είδος: «Τη λύση, κατά τη γνώμη μου, θα δώσει στο πρόβλημα μόνο η μεγαλύτερη μόρφωση του λαού σε συνδυασμό με τη δικαιότερη οργάνωση της κοινωνίας».
( Μονάδες 5 )
3. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ
Δ. Ως μέλος του δεκαπενταμελούς συμβουλίου του σχολείου σου εκπροσωπείς τους συμμαθητές σου σε μία εκδήλωση της περιοχής σου που έχει ως θέμα τον ελεύθερο χρόνο. Να συντάξεις μία εισήγηση, με την οποία θα παρουσιάσεις τους παράγοντες που συντελούν στην αύξηση του ελεύθερου χρόνου στην εποχή μας και θα αναλύεις του κινδύνους που ενέχει αυτή η αύξηση (350 - 400 λέξεις).
( Μονάδες 50)
Σπυροπούλου Μαρία, Φιλόλογος