ΟΜΑΔΑ Α΄

 1. Να αντιστοιχίσετε τα περιεχόμενα της στήλης Α΄ με τα αντίστοιχα περιεχόμενα της στήλης Β΄. 

                                                                                                (Μονάδες 20)

2. Να χαρακτηρίσετε ως σωστές ή λανθασμένες τις παρακάτω περιόδους σύμφωνα με τα βασικά στοιχεία της κλασικής αριστοτελικής λογικής και να διορθώσετε τις λανθασμένες περιόδους. 

α. Από τις έννοιες «Ζώο», «Σπονδυλωτό», «Θηλαστικό» η έννοια «Ζώο» είναι γένος της έννοιας «Θηλαστικό».

β. Από τις έννοιες «Ελληνικό Πανεπιστήμιο», «Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης», «Πολυτεχνική Σχολή» η έννοια «Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης» είναι προσεχές είδος της έννοιας «Ελληνικό Πανεπιστήμιο».

γ. Οι έννοιες «Χριστιανός» και «Ορθόδοξος» είναι επαλλάσσουσες.

δ. Οι έννοιες «Αλήθεια» και «Ψεύδος» είναι αντίθετες.

ε. Η πρόταση «Κάθε Έλληνας είναι Ευρωπαίος» είναι μερική και καταφατική.

στ. Στο συλλογισμό: «Οι επιστήμονες είναι μορφωμένοι. Ο Γιάννης είναι επιστήμονας. Ο Γιάννης είναι μορφωμένος» ο όρος «Γιάννης» καλείται «μέσος όρος».

(Μονάδες 12)

3. Σύμφωνα με τον «ωφελισμό» ποια πράξη ορίζεται ως ηθικά ορθή και ποιες ενστάσεις έχουν διατυπωθεί εναντίον της θεωρίας του ωφελιμισμού;

(Μονάδες 18)

ΟΜΑΔΑ Β΄

4. α. Ποιες είναι οι αρχές του κοινωνικού συμβολαίου (παράθεμα Α) και πώς νομιμοποιείται το δημοκρατικό πολίτευμα στη σύγχρονη εποχή; (παραθέματα Β και Γ).

β. Σε μια εποχή δυσμενών οικονομικών εξελίξεων και έντονων πολιτικών διεργασιών, ποιος είναι, κατά τη γνώμη σας, ο ρόλος και η ευθύνη των πολιτών;

Παραθέματα

Α. «Να βρεθεί μια μορφή συνένωσης που θα υπερασπίζεται και θα προστατεύει με όλη τη δύναμη από κοινού το πρόσωπο και τα αγαθά κάθε μέλους, κατά τρόπο ώστε ο καθένας, αν και σχηματίζει ενιαίο σώμα με όλους, θα υπακούει ωστόσο μόνο στον εαυτό του και θα παραμένει το ίδιο ελεύθερος όσο και πριν. Αυτό είναι το θεμελιώδες πρόβλημα στο οποίο το κοινωνικό συμβόλαιο δίνει τη λύση. [...] Οι όροι του συμβολαίου τούτου είναι έτσι προσδιορισμένοι από τη φύση της πράξης αυτής, ώστε η παραμικρή τροποποίηση θα τους έκανε μάταιους και αναποτελεσματικούς. Αν και δεν έχουν ίσως διατυπωθεί ποτέ ρητά, είναι παντού οι ίδιοι. Παντού έχουν γίνει δεκτοί και τους αναγνωρίζουν σιωπηρά. [...] Οι υποχρεώσεις που μας συνδέουν με το κοινωνικό σώμα είναι δεσμευτικές μόνο επειδή είναι αμοιβαίες. Και η φύση τους είναι τέτοια, ώστε, εκπληρώνοντας τες, δεν μπορούμε να εργαζόμαστε για τον άλλον χωρίς ταυτόχρονα να εργαζόμαστε και για τον εαυτό μας» (Ζαν Ζακ Ρουσό, Το κοινωνικό συμβόλαιο).

Β. «Δε γνωρίζω τίποτα ασφαλέστερο για να εμπιστευτούμε την ύψιστη κοινωνική εξουσία από τον ίδιο τον λαό και, αν θεωρούμε ότι δεν είναι τόσο φωτισμένος, ώστε να ασκεί τον έλεγχο με την αρμόζουσα διακριτικότητα, η λύση δεν είναι να του στερήσουμε τον έλεγχο, αλλά να διαμορφώσουμε τη διακριτικότητά του» (Τόμας Τζέφερσον, Επιστολή στον Τζάρβις, 28/09/1820).

Γ. «Βάση της εξουσίας των δημοσίων αρχών είναι η λαϊκή θέληση», (Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ΟΗΕ, 1948, άρθρο 21).

(Μονάδες 25)

5. Στον παρακάτω πίνακα «Η Σχολή των Αθηνών» του Ιταλού ζωγράφου Ραφαήλ, να αποδείξετε ότι ο Πλάτων βρίσκεται στο αριστερό μέρος και ο Αριστοτέλης στο δεξιό μέρος της εικόνας, αξιοποιώντας τις γνώσεις σας σχετικά με τις θεωρίες για την πηγή της γνώσης (Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης βρίσκονται στο κέντρο του πίνακα).

(Μονάδες 25)

Ζαρίμπα Πέρι, Φιλόλογος 1^ου ΓΕΛ Ορεστιάδας