ΚΕΙΜΕΝΟ: Ξενοφών, Απομνημονεύματα, Βιβλίο Β΄, Κεφ. 7, 12-14

Ο Αρίσταρχος ήταν φίλος του Σωκράτη. Επειδή είχε να συντηρήσει πολλές αδελφές, ανεψιές και ξαδέλφες, βρισκόταν σε οικονομική δυσκολία. Τότε ο Σωκράτης τον συμβούλευσε να εργαστούν αυτές σε κάποιες εργασίες που θα ταίριαζαν σε γυναίκες. Αφού άρχισαν να δουλεύουν, λύθηκαν τα οικονομικά προβλήματα της οικογένειας και επικράτησε ηρεμία στο σπίτι. Όλες αυτές οι γυναίκες κατάλαβαν την αξία της εργασίας και άρχισαν να βλέπουν από τότε αρνητικά κάθε άνθρωπο, ο οποίος απέφευγε την εργασία.

Ἀρίσταρχος δε ἐλθὼν πρὸς τὸν Σωκράτην χαίρων διηγεῖτο ταῦτά τε καὶ ὅτι (αἱ ἀδελφαί τε καὶ ἀδελφιδαῖ καὶ ἀνεψιαὶ)  αἰτιῶνται αὐτὸν μόνον τῶν ἐν τῇ οἰκίᾳ ἀργὸν ἐσθίειν. καὶ ὁ Σωκράτης ἔφη: εἶτα οὐ λέγεις αὐταῖς τὸν τοῦ κυνὸς λόγον; φασὶ γάρ, ὅτε φωνήεντα ἦν τὰ ζῷα, τὴν οἶν πρὸς τὸν δεσπότην εἰπεῖν: θαυμαστὸν ποιεῖς, ὃς ἡμῖν μὲν ταῖς καὶ ἔριά σοι καὶ ἄρνας καὶ τυρὸν παρεχούσαις οὐδὲν δίδως ὅ τι ἂν μὴ ἐκ τῆς γῆς λάβωμεν, τῷ δὲ κυνί, ὃς οὐδὲν τοιοῦτόν σοι παρέχει, μεταδίδως οὗπερ αὐτὸς ἔχεις σίτου. τὸν κύνα οὖν ἀκούσαντα εἰπεῖν: ναὶ μὰ Δί᾽: ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ καὶ ὑμᾶς αὐτὰς σῴζων ὥστε μήτε ὑπ᾽ ἀνθρώπων κλέπτεσθαι μήτε ὑπὸ λύκων ἁρπάζεσθαι: ἐπεὶ ὑμεῖς γε, εἰ μὴ ἐγὼ προφυλάττοιμι ὑμᾶς, οὐδ᾽ ἂν νέμεσθαι δύναισθε, φοβούμεναι μὴ ἀπόλησθε. οὕτω δὴ λέγεται καὶ τὰ πρόβατα συγχωρῆσαι τὸν κύνα προτιμᾶσθαι. καὶ σὺ οὖν ἐκείναις λέγε ὅτι ἀντὶ κυνὸς εἶ φύλαξ καὶ ἐπιμελητής, καὶ διὰ σὲ οὐδ᾽ ὑφ᾽ ἑνὸς ἀδικούμεναι ἀσφαλῶς τε καὶ ἡδέως ἐργαζόμεναι ζῶσιν.

------------------------------------------------------------

ἀδελφιδαῖ: ανεψιές

ἀνεψιαὶ: ξαδέλφες

ἀργὸς: αυτός που είναι χωρίς δουλειά

φωνήεντα: αυτά που έχουν έναρθρη φωνή, που μιλούν

ἡ οἶς, τῆς οἰός: το πρόβατο

ὁ ἀρήν, τοῦ ἀρνός: το αρνί

συγχωρῶ: συμφωνώ

συγχωρῆσαι προτιμᾶσθαι: δέχθηκαν (συμφώνησαν) να τιμάται πρώτος

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «ναὶ μὰ Δί᾽: … καὶ ἡδέως ἐργαζόμεναι ζῶσιν».

Μονάδες 10

Γ2. Ποιο είναι το παράπονο που εκφράζουν τα πρόβατα προς τον δεσπότη τους;

Μονάδες 10

Γ3. α. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

τὸν Σωκράτην: τη γενική του ενικού αριθμού

τῇ οἰκίᾳ: τη δοτική πληθυντικού αριθμού

ὅ τι: τη δοτική ενικού αριθμού του ίδιου γένους

σῴζων: τη δοτική πληθυντικού αριθμού του ίδιου γένους

ἡδέως: το επίρρημα στον συγκριτικό βαθμό

Μονάδες 5

Γ3. β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

ἐλθὼν: το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ίδιου χρόνου

αἰτιῶνται: το β΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του ίδιου χρόνου και της ίδιας φωνής

ἔφη: Το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο του ίδιου χρόνου

λάβωμεν: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της ευκτικής του ίδιου χρόνου

κλέπτεσθαι: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής παρακειμένου στην ίδια φωνή

Μονάδες 5

Γ4. α. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις παρακάτω λέξεις ή φράσεις:

χαίρων, μόνον, τοῦ κυνὸς, ὑπὸ λύκων, συγχωρῆσαι

Μονάδες 5

Γ4. β. «ἐπεὶ ὑμεῖς γε, εἰ μὴ ἐγὼ προφυλάττοιμι ὑμᾶς, οὐδ᾽ ἂν νέμεσθαι δύναισθε, φοβούμεναι μὴ ἀπόλησθε.»

Να αναγνωρίσετε τον υποθετικό λόγο και να τον μετατρέψετε σε λόγο που να δείχνει το προσδοκώμενο.

Μονάδες 5