ΚΕΙΜΕΝΟ: Ξενοφών, Απομνημονεύματα, Βιβλίο Α΄, Κεφ. 2, 19-20

Ο Ξενοφώντας στα Απομνημονεύματα μεταφέρει τη διδασκαλία του Σωκράτη για θρησκευτικά, ηθικά και πολιτικά ζητήματα, όπως την είχε αντιληφθεί ο Ξενοφώντας. Το απόσπασμα αυτό αναφέρεται σε ηθικά ζητήματα.

ἴσως οὖν εἴποιεν ἂν πολλοὶ τῶν φασκόντων φιλοσοφεῖν ὅτι οὐκ ἄν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γένοιτο, οὐδὲ ὁ σώφρων ὑβριστής, οὐδὲ ἄλλο οὐδὲν ὧν μάθησίς ἐστιν ὁ μαθὼν ἀνεπιστήμων ἄν ποτε γένοιτο. ἐγὼ δὲ περὶ τούτων οὐχ οὕτω γιγνώσκω· ὁρῶ γὰρ ὥσπερ τὰ τοῦ σώματος ἔργα τοὺς μὴ τὰ σώματα ἀσκοῦντας οὐ δυναμένους ποιεῖν, οὕτω καὶ τὰ τῆς ψυχῆς ἔργα τοὺς μὴ τὴν ψυχὴν ἀσκοῦντας οὐ δυναμένους· οὔτε γὰρ ἃ δεῖ πράττειν οὔτε ὧν δεῖ ἀπέχεσθαι δύνανται. δι᾽ ὃ καὶ τοὺς υἱεῖς οἱ πατέρες, κἂν ὦσι σώφρονες, ὅμως ἀπὸ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων εἴργουσιν, ὡς τὴν μὲν τῶν χρηστῶν ὁμιλίαν ἄσκησιν οὖσαν τῆς ἀρετῆς, τὴν δὲ τῶν πονηρῶν κατάλυσιν. μαρτυρεῖ δὲ καὶ τῶν ποιητῶν ὅ τε λέγων: «ἐσθλῶν μὲν γὰρ ἄπ᾽ ἐσθλὰ διδάξεαι· ἢν δὲ κακοῖσι συμμίσγῃς, ἀπολεῖς καὶ τὸν ἐόντα νόον», καὶ ὁ λέγων: «αὐτὰρ ἀνὴρ ἀγαθὸς τοτὲ μὲν κακός, ἄλλοτε δ᾽ ἐσθλός».

-----------------------------------------------------------------------

ὑβριστής: αλαζόνας

ὁμιλία: συναναστροφή

κατάλυσις: καταστροφή

ἐσθλός: καλός (με ηθική σημασία)

ἐόντα: ὂντα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος:

«ἐγὼ δὲ περὶ τούτων … τὴν δὲ τῶν πονηρῶν κατάλυσιν».

Μονάδες 10

Γ2. Ποιο είναι το αντικείμενο διαφωνίας του Σωκράτη με τους Σοφιστές;

Μονάδες 10

Γ3.α. Να γράψετε τους που ζητούνται:

σώφρων: τη δοτική πληθυντικού αριθμού στο ίδιο γένος  

ἀσκοῦντας: την ονομαστική ενικού αριθμού του ουδετέρου γένους

υἱεῖς: τη δοτική πληθυντικού αριθμού

τῶν ποιητῶν: τη γενική ενικού αριθμού

κακός: την αιτιατική πληθυντικού αριθμού του ιδίου γένους στον συγκριτικό βαθμό

Μονάδες 5

Γ3.β. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

φιλοσοφεῖν: το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ίδιου χρόνου

γιγνώσκω: το β΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής του β΄ αορίστου    

πράττειν: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής παρακειμένου της ίδιας φωνής

ἀπέχεσθαι: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής μέλλοντα στην ίδια φωνή

ἀπολεῖς: το γ΄ ενικό πρόσωπο της ευκτικής ενεστώτα της ίδιας φωνής  

Μονάδες 5

Γ4.α. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις παρακάτω λέξεις ή φράσεις:

ἄδικος, περὶ τούτων, (οὐδὲν) ὧν , ἀπέχεσθαι, κακοῖσι

Μονάδες 5

Γ3.γ. ὅτι οὐκ ἄν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γένοιτο:

Να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης και τον συντακτικό της ρόλο.

Μονάδες 5