ΟΜΑΔΑ Α΄

 

 

1. Να επιλέξετε τις λέξεις ή φράσεις που απαντούν σωστά στις παρακάτω ερωτήσεις (μόνο μία είναι σωστή σε κάθε περίπτωση).

 

1. Ποιος κλάδος της φιλοσοφίας περιλαμβάνει την «αισθητική»;

α. γνωσιολογίας

β. μεταφυσικής

γ. πρακτικής φιλοσοφίας

 

2. Στο συλλογισμό: «Όλοι οι άνθρωποι είναι θνητοί. Ο Σωκράτης είναι άνθρωπος. Άρα: Ο Σωκράτης είναι θνητός» πώς καλείται ο όρος «Σωκράτης»;

α. ελάσσων όρος

β. μείζων όρος

γ. μέσος όρος

 

3. Ποιος φιλόσοφος αναφέρθηκε στην ύπαρξη ενός «μοχθηρού δαίμονα»;

α. Πύρρων

β. Καρνεάδης

γ. Ντεκάρτ

 

4. Ποιος φιλόσοφος υποστήριξε ότι η καλλιέργεια των αρετών συντελεί στην πραγμάτωση της ευδαιμονίας;

α. Πλάτων

β. Αριστοτέλης

γ. Νίτσε

 

5. Ποια αντίληψη δίνει έμφαση σχεδόν αποκλειστικά στη θετική σημασία της ελευθερίας και των δικαιωμάτων;

α. ατομικιστική

β. φιλελεύθερη

γ. σοσιαλιστική

                                                                                                (Μονάδες 20)

  

2. Ποιες είναι οι θέσεις του εμπειρισμού για την προέλευση της γνώσης;

(Μονάδες 15)

 

3.  Ποιο είναι το περιεχόμενο της φιλοσοφίας της επιστήμης;

(Μονάδες 15)

 

ΟΜΑΔΑ Β΄

 

 

4. Να παρουσιάσετε α) το κριτήριο ηθικής ορθότητας μιας πράξης σύμφωνα με τη θεωρία του ωφελιμισμού και β) την κριτική που ασκήθηκε σ’ αυτή τη θεωρία.

(στην απάντησή σας να αξιοποιήσετε και το κείμενο που ακολουθεί).

 

«Η διδασκαλία που αποδέχεται ως θεμέλιο της ηθικής την ωφέλεια ή την αρχή της μέγιστης ευτυχίας πρεσβεύει ότι οι πράξεις είναι ορθές στον βαθμό που μεγιστοποιούν την ευτυχία [για τον μεγαλύτερο κατά το δυνατόν αριθμό ανθρώπων] και εσφαλμένες στον βαθμό που τείνουν να προκαλούν ό,τι αντίκειται σε αυτήν. Ως ευτυχία εννοούνται η ηδονή και η απουσία του πόνου ως δυστυχία, ο πόνος και η στέρηση της ηδονής. Η παραδοχή του γεγονότος ότι κάποια είδη ηδονής είναι περισσότερο επιθυμητά και αξιόλογα από άλλα είναι απόλυτα σύμφωνη με την αρχή της ωφέλειας. Εάν μου τεθεί το ερώτημα τι εννοώ με τις ποιοτικές διαφορές των ηδονών ή τι καθιστά μια ηδονή πιο αξιόλογη από μια άλλη, εκτός από το μεγαλύτερο μέγεθός της, μία μόνο απάντηση μπορώ να δώσω. Εάν μεταξύ δύο ηδονών υπάρχει μία την οποία σταθερά προτιμούν όλοι ή όλοι όσοι είχαν εμπειρία και των δύο, ανεξάρτητα από οποιοδήποτε αίσθημα υποχρέωσης προτίμησής της, αυτή είναι η πλέον επιθυμητή ηδονή. Είναι προτιμότερο να είναι κανείς ένας ανικανοποίητος άνθρωπος παρά ένα ικανοποιημένο γουρούνι ένας ανικανοποίητος Σωκράτης παρά ένας ικανοποιημένος ηλίθιος. Και εάν ένας ηλίθιος ή το γουρούνι έχουν διαφορετική γνώμη, είναι επειδή βλέπουν μόνο τη μία όψη του ζητήματος, τη δική τους. Η άλλη, όμως, πλευρά σε αυτή τη σύγκριση αντιλαμβάνεται και τις δύο όψεις του».

(John Stuart Mill, Ωφελιμισμός)

(Μονάδες 25)

 

5. Ποια είναι η συνηθέστερη αντίδραση απέναντι στις διάφορες ουτοπίες της πολιτικής οργάνωσης και ποιες είναι οι συνέπειες αυτής της αντίδρασης; Σε ποιο βαθμό μπορεί να υποστηριχθεί ότι η πολιτική σκέψη χρειάζεται την ουτοπία; (στην απάντησή σας να αξιοποιήσετε και το παρακάτω κείμενο).

  

«Στο καθημερινό λεξιλόγιο ο προσδιορισμός «ουτοπικός» θα φθάσει αρκετά γρήγορα να χαρακτηρίζει το αδύνατο όνειρο, την αμφισβητούμενη πρόταση, το σχέδιο που κρίνεται απραγματοποίητο. Και το λεγόμενο σκεπτικιστικό πνεύμα δε δυσκολεύεται να ειρωνευθεί: «Είναι πολύ ωραία τα όσα πρεσβεύετε, αλλά…». Όλη η δυσπιστία απέναντι στην ουτοπία έγκειται σε αυτό το «αλλά…». Με δογματικό, οριστικό ή τελεσίδικο τρόπο καταδικάζουμε ανέκκλητα την ουτοπία: «Θέλετε να αλλάξετε τον κόσμο; Αδύνατον…!». Και ένα ανασήκωμα των ώμων προηγείται συνήθως της αλλαγής του θέματος της συζήτησης. Γιατί δεν εξετάζουμε μια ουτοπία με σκοπό να την καταρρίψουμε σημείο προς σημείο. Τη γελοιοποιούμε. Μια τέτοια απουσία κριτικής προκαλεί αμηχανία στον οπαδό της ουτοπίας, που θα προτιμούσε να παραμείνει στο δικό του γήπεδο: αυτό των κοινωνικών ιδεωδών. Αυτή η άρνηση διαλόγου είναι επικίνδυνη βασίζεται στο ίδιο το αμφιλεγόμενο του όρου, γιατί, ας μην ξεχνάμε, η ουτοπία έχει πολλές έννοιες και το πλήθος των προθέσεών της αναγκάζει τον υποστηρικτή της να ορίζει με σχολαστικότητα την εκδοχή που χρησιμοποιεί».

(Τ. Πακό, Η ουτοπία ή το παγιδευμένο ιδεώδες)

(Μονάδες 25)

 

 

Ζαρίμπα Πέρι, Φιλόλογος 1ου ΓΕΛ Ορεστιάδας