ΚΕΙΜΕΝΟ: Σοφοκλέους, Αντιγόνη στ. 295-312

 

 

Κρέων

οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν οἷον ἄργυρος                        295

κακὸν νόμισμ᾽ ἔβλαστε. τοῦτο καὶ πόλεις

πορθεῖ, τόδ᾽ ἄνδρας ἐξανίστησιν δόμων·

τόδ᾽ ἐκδιδάσκει καὶ παραλλάσσει φρένας

χρηστὰς πρὸς αἰσχρὰ πράγματ᾽ ἵστασθαι βροτῶν·

πανουργίας δ᾽ ἔδειξεν ἀνθρώποις ἔχειν                    300

καὶ παντὸς ἔργου δυσσέβειαν εἰδέναι.

ὅσοι δὲ μισθαρνοῦντες ἤνυσαν τάδε,

χρόνῳ ποτ᾽ ἐξέπραξαν ὡς δοῦναι δίκην.

ἀλλ᾽ εἴπερ ἴσχει Ζεὺς ἔτ᾽ ἐξ ἐμοῦ σέβας,

εὖ τοῦτ᾽ ἐπίστασ᾽, ὅρκιος δέ σοι λέγω·                      305

εἰ μὴ τὸν αὐτόχειρα τοῦδε τοῦ τάφου

εὑρόντες ἐκφανεῖτ᾽ ἐς ὀφθαλμοὺς ἐμούς,

οὐχ ὑμῖν Ἅιδης μοῦνος ἀρκέσει, πρὶν ἂν

ζῶντες κρεμαστοὶ τήνδε δηλώσηθ᾽ ὕβριν,

ἵν᾽ εἰδότες τὸ κέρδος ἔνθεν οἰστέον                          310

τὸ λοιπὸν ἁρπάζητε, καὶ μάθηθ᾽ ὅτι

οὐκ ἐξ ἅπαντος δεῖ τὸ κερδαίνειν φιλεῖν.

 

 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

 

Α. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το απόσπασμα: «οὐδὲν γὰρ ἀνθρώποισιν ... οὐχ ὑμὶν Ἅιδης μοῦνος ἀρκέσει».

                                                                                                Μονάδες 30

 

Β. Να γράψετε τις απαντήσεις των παρακάτω ερωτήσεων:

 

1. Ποια εκδοχή για τα κίνητρα του δράστη της ταφής του Πολυνείκη προβάλλει στο απόσπασμα ο Κρέων; Έχουν κάποια βάση με την πραγματικότητα;

Μονάδες 10

2. Πώς κρίνετε ως προς το χαρακτήρα τον Κρέοντα από το ανωτέρω απόσπασμα;

Μονάδες 10

 

3. Στο παρακάτω μεταφρασμένο απόσπασμα γιατί ο φύλακας πλατειάζει την αφήγησή του με λεπτομέρειες για τον εαυτό του, άσχετες με το σκοπό για τον οποίο έχει έλθει στον Κρέοντα;

 

ΦΥ. Βασιλιά, δε θα σου πω πως έφτασα πετώντας

ούτε πως η πιλάλα μ' έχει λαχανιάσει·

το γυρόφερνα, κοντοστάθηκα πολλές φορές,

είπα να τα μαζεύω και να κάνω πίσω.

Η ψυχούλα μου το 'λεγε και το ξανάλεγε:

δόλιε, πού πας, θα σε καθίσουν στο σκαμνί·

σταμάτησες, κακόμοιρε; Κι αν ο Κρέοντας τα μάθει

από κανέναν άλλονε, θα σε παιδέψει.                                              230

Το κλωθογύριζα κι ερχόμουνα κι αργά και σιγανά,

έτσι που δρόμος λιγοστός παραμεγάλωσε.

Με τα πολλά, πάντως, κατάφερα να 'ρθώ σε σένα.

Δεν ξέρω τίποτα, μα θα μιλήσω.

Έρχομαι και κρατώ στη χούφτα την ελπίδα

πως το γραμμένο θα με βρει και τίποτε άλλο.

ΚΡ. Τι συμβαίνει κι έχεις αναστατωθεί;

ΦΥ. Πρώτα να πω τα δικά μου· ούτε το 'καμα

ούτε κι είδα ποιος ήταν που το 'καμε,

ούτε και δίκιο θα 'ναι εγώ να το πληρώσω.                                      240

ΚΡ. Μια στο καρφί χτυπάς και μια στο πέταλο·

κάτι σημαντικό μας φέρνεις σίγουρα.

ΦΥ. Οκνό καματερό κακό μαντάτο.

ΚΡ. Πριν πάρεις πόδι, θα μιλήσεις τέλος πάντων;

Μονάδες 10

 

4. Να εξηγήσετε ή να δώσετε πληροφορίες για τους παρακάτω όρους:

υπόρχημα, θεωρικό, ραβδούχοι, προάγωνας.

Μονάδες 10

 

5. Να γράψετε ένα ομόρριζο (απλό ή σύνθετο, της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας) για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

Δόμων, χρηστὰς, βροτῶν, ἐπίστασ’, ὀφθαλμοὺς

Μονάδες 10

 

6. α. δόμων, φρένας: Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις του άλλου αριθμού από αυτόν που ο καθένας τύπος βρίσκεται.

Μονάδες 5

 

6. β. δοῦναι: Να γράψετε το β΄ ενικό πρόσωπο σε όλες τις εγκλίσεις του ίδιου χρόνου.

ἵστασθαι: Να γράψετε την οριστική του ενεστώτα και τον παρατατικό της ίδιας φωνής.

Μονάδες 5

 

7. α. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

νόμισμα, βροτῶν, ἔχειν, παντὸς, ὅρκιος

Μονάδες 5

 

7. β. «ὡς δοῦναι δίκην».

Να αναγνωρίσετε τη δευτερεύουσα πρόταση και να δικαιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς της.

Μονάδες 5

 

Κούζας Ιωάννης